Hướng dẫn cách pha Adrenalin truyền tĩnh mạch an toàn

Adrenalin là thuốc cấp cứu được sử dụng trong một số tình trạng nghiêm trọng và cần được dùng đúng chỉ định, nồng độ cũng như tốc độ truyền. Vậy cách pha Adrenalin truyền tĩnh mạch như thế nào để đảm bảo an toàn và hạn chế sai sót trong thực hành? Nội dung bài viết sau Vivita sẽ giải đáp cụ thể.

Adrenalin là gì?

Adrenalin, còn gọi là epinephrine, là một thuốc tác động lên cả thụ thể adrenergic alpha (α) và beta (β), giúp làm tăng sức co bóp và nhịp tim, đồng thời gây co mạch và có tác dụng giãn phế quản.

Trong thực hành cấp cứu, Adrenalin được sử dụng trong một số tình trạng nghiêm trọng, điển hình như phản vệ và hạ huyết áp liên quan đến sốc nhiễm khuẩn ở người lớn. Đường dùng và liều lượng phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng; riêng truyền tĩnh mạch cần pha loãng và điều chỉnh tốc độ theo đáp ứng của người bệnh.

Do Adrenalin có thể gây tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và tổn thương mô nếu thuốc thoát mạch, việc pha và truyền tĩnh mạch cần được thực hiện bởi nhân viên y tế theo đúng chỉ định và hướng dẫn chuyên môn.

Khi nào sử dụng Adrenalin truyền tĩnh mạch?

Adrenalin truyền tĩnh mạch được sử dụng trong một số tình huống cấp cứu nghiêm trọng và cần theo dõi sát tại cơ sở y tế. Một số chỉ định gồm:

• Sốc nhiễm khuẩn: Khi người bệnh bị hạ huyết áp liên quan đến sốc nhiễm khuẩn và cần hỗ trợ huyết áp.
• Phản vệ nặng: Có thể cân nhắc truyền tĩnh mạch trong những trường hợp phản vệ không đáp ứng với điều trị ban đầu phù hợp, dưới sự theo dõi của nhân viên y tế có kinh nghiệm.
• Một số tình huống hồi sức đặc biệt: Việc sử dụng phụ thuộc vào tình trạng người bệnh và phác đồ hồi sức cụ thể.

Lưu ý: Trong phản vệ, tiêm Adrenalin bắp là đường dùng ưu tiên ban đầu, không tự ý tiêm hoặc truyền Adrenalin tĩnh mạch vì có thể gây tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và các biến cố nghiêm trọng.

Cách pha Adrenalin truyền tĩnh mạch

Adrenalin (epinephrine) là thuốc có nguy cơ gây biến cố tim mạch nghiêm trọng nếu dùng sai nồng độ hoặc tốc độ. Theo nhãn thuốc chính thức, Adrenalin phải được pha loãng trước khi truyền tĩnh mạch và việc pha, truyền cần được thực hiện bởi nhân viên y tế theo chỉ định và phác đồ của cơ sở điều trị. Cụ thể:

• Dung môi: Có thể pha với dung dịch glucose 5% hoặc glucose 5% phối hợp natri clorid, tùy chế phẩm và hướng dẫn sử dụng. Không khuyến cáo dùng NaCl 0,9% đơn thuần với một số chế phẩm Adrenalin.
• Nồng độ pha tham khảo trong nhãn thuốc: 1 mg Adrenalin pha vào 1.000 mL dung dịch chứa glucose 5%, tạo nồng độ 1 microgam/mL.
• Đường truyền: Khi có thể, truyền qua tĩnh mạch lớn và sử dụng thiết bị truyền phù hợp để kiểm soát tốc độ.
• Tốc độ truyền: Phải được điều chỉnh theo tình trạng người bệnh và mục tiêu huyết động; với hạ huyết áp do sốc nhiễm khuẩn ở người lớn, nhãn thuốc ghi nhận khoảng 0,05 – 2 microgam/kg/phút.
• Kiểm tra dung dịch: Không sử dụng nếu dung dịch bị đổi màu, đục hoặc có tiểu phân bất thường.
• Theo dõi: Cần theo dõi huyết áp, nhịp tim và các dấu hiệu bất thường trong quá trình truyền; đặc biệt lưu ý nguy cơ rối loạn nhịp và thoát mạch gây tổn thương mô.

Lưu ý: Nồng độ và cách pha có thể khác nhau tùy chế phẩm, hàm lượng và chỉ định. Vì vậy, không nên áp dụng một công thức pha duy nhất cho mọi trường hợp, cần kiểm tra tờ hướng dẫn sử dụng của chính chế phẩm đang dùng và phác đồ của bệnh viện.

Liều dùng và tốc độ truyền Adrenalin

Liều và tốc độ truyền Adrenalin phụ thuộc vào chỉ định, tình trạng người bệnh và nồng độ dung dịch sau pha. Với người lớn bị hạ huyết áp liên quan đến sốc nhiễm khuẩn, nhãn thuốc hiện hành ghi nhận tốc độ truyền 0,05 – 2 microgam/kg/phút, điều chỉnh theo đáp ứng huyết áp và mục tiêu huyết động.

• Liều khởi đầu: 0,05 microgam/kg/phút.
• Khoảng liều truyền: 0,05 – 2 microgam/kg/phút.
• Điều chỉnh tốc độ: Có thể điều chỉnh mỗi 10 – 15 phút, từng bước khoảng 0,05 – 0,2 microgam/kg/phút tùy đáp ứng.
• Mục tiêu: Điều chỉnh tốc độ truyền để đạt huyết áp trung bình (MAP) mong muốn.
• Sau khi ổn định: Giảm liều từ từ thay vì ngừng đột ngột; nhãn thuốc đề cập có thể giảm liều mỗi 30 phút trong khoảng 12 – 24 giờ.
• Theo dõi: Cần theo dõi thường xuyên huyết áp và các dấu hiệu tim mạch trong quá trình truyền để hạn chế nguy cơ tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp.

Lưu ý: Các mức trên là thông tin tham khảo cho truyền Adrenalin ở người lớn trong hạ huyết áp do sốc nhiễm khuẩn; không áp dụng máy móc cho phản vệ, ngừng tim hoặc bệnh nhi. Trong phản vệ, Adrenalin tiêm bắp là đường dùng ưu tiên ban đầu; truyền tĩnh mạch chỉ được cân nhắc trong phản vệ kháng trị theo phác đồ và cần được theo dõi chặt chẽ.

Những lưu ý khi truyền Adrenalin tĩnh mạch

Adrenalin truyền tĩnh mạch có thể gây biến đổi nhanh về huyết áp và nhịp tim, do đó cần được thực hiện tại cơ sở y tế và theo dõi chặt chẽ. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Theo dõi thường xuyên huyết áp, nhịp tim và các dấu hiệu sinh tồn trong quá trình truyền.
• Điều chỉnh tốc độ truyền theo đáp ứng của người bệnh và mục tiêu điều trị.
• Kiểm tra vị trí truyền thường xuyên, đảm bảo thuốc lưu thông tốt và tránh thoát mạch vì có thể gây hoại tử mô.
• Theo dõi các dấu hiệu tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc thiếu máu cơ tim trong quá trình sử dụng.
• Lưu ý nguy cơ phù phổi và giảm lượng nước tiểu khi sử dụng Adrenalin.
• Kiểm tra đúng nồng độ, liều lượng và tốc độ truyền trước khi sử dụng để hạn chế sai sót.
• Không tự ý pha hoặc truyền Adrenalin; thuốc cần được sử dụng bởi nhân viên y tế theo đúng chỉ định và phác đồ.
• Nếu phát hiện vùng truyền bị tái nhợt, đau, sưng hoặc có dấu hiệu nghi ngờ thoát mạch, cần xử trí ngay theo quy trình của cơ sở y tế.

Xử trí khi gặp sai sót hoặc phản ứng bất thường

Khi truyền Adrenalin, nếu xuất hiện phản ứng bất thường hoặc nghi ngờ sai sót về liều, nồng độ hay đường truyền, cần báo ngay cho bác sĩ và xử trí theo phác đồ của cơ sở y tế. Một số tình huống cần lưu ý:

• Tăng huyết áp, tim đập nhanh hoặc rối loạn nhịp cần kiểm tra lại tốc độ truyền và theo dõi sát huyết áp, nhịp tim.
• Đau, sưng, tái nhợt hoặc lạnh tại vị trí truyền sẽ nghĩ đến thoát mạch, cần xử trí ngay để hạn chế nguy cơ tổn thương mô.
• Nghi ngờ thoát mạch sẽ ngừng xử trí theo đường truyền bị ảnh hưởng và thực hiện quy trình xử trí thoát mạch của cơ sở y tế, phentolamine có thể được sử dụng như thuốc đối kháng theo hướng dẫn chuyên môn.
• Khó thở, đau ngực, phù phổi hoặc rối loạn nhịp nghiêm trọng cần cấp cứu và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn ngay.
• Nghi ngờ quá liều cần theo dõi và điều trị hỗ trợ tại cơ sở y tế, quá liều có thể gây tăng huyết áp nghiêm trọng, phù phổi và rối loạn nhịp nguy hiểm.

Lưu ý: Không tự ý điều chỉnh liều hoặc tốc độ truyền Adrenalin khi chưa có chỉ định. Đây là thuốc cấp cứu có nguy cơ gây biến cố nghiêm trọng, vì vậy mọi sai sót cần được nhân viên y tế đánh giá và xử trí kịp thời.

Kết luận

Cách pha Adrenalin truyền tĩnh mạch cần được thực hiện đúng nồng độ, liều lượng và chỉ định, đồng thời theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình truyền để hạn chế nguy cơ biến cố. Do Adrenalin là thuốc cấp cứu có tác dụng mạnh, việc pha và sử dụng cần được thực hiện bởi nhân viên y tế theo phác đồ chuyên môn. Nếu cần tư vấn về thuốc, khách hàng có thể ghé Nhà thuốc Vivita để được đội ngũ dược sĩ hỗ trợ.