Hướng dẫn cách dùng metformin trong điều trị đái tháo đường

Metformin là một trong những thuốc thường được sử dụng trong điều trị đái tháo đường type 2. Vậy cách dùng metformin như thế nào để đạt hiệu quả điều trị và hạn chế tác dụng không mong muốn? Nội dung bài viết sau đây Vivita sẽ hướng dẫn cụ thể.

Metformin là thuốc gì?

Metformin là thuốc thuộc nhóm biguanide, thường được sử dụng để kiểm soát đường huyết ở người mắc đái tháo đường type 2. Thuốc giúp giảm lượng glucose do gan sản xuất, đồng thời cải thiện độ nhạy insulin để cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn.

Metformin có thể được sử dụng đơn độc hoặc kết hợp với các thuốc điều trị đái tháo đường khác theo chỉ định của bác sĩ. Thuốc thường được dùng cùng bữa ăn để giảm các tác dụng phụ trên đường tiêu hóa.

Cách dùng metformin trong điều trị đái tháo đường

Việc sử dụng metformin cần tuân thủ đúng liều lượng và dạng thuốc được bác sĩ kê đơn. Thông thường, metformin được dùng cùng hoặc sau bữa ăn để giảm các tác dụng phụ trên đường tiêu hóa, liều dùng sẽ được điều chỉnh dựa trên mức đường huyết và khả năng dung nạp của từng người. Cụ thể:

• Metformin dạng giải phóng thông thường: Liều khởi đầu ở người lớn thường là 500 mg, uống 2 lần/ngày hoặc 850 mg, uống 1 lần/ngày cùng bữa ăn. Bác sĩ có thể tăng liều từng bước dựa trên đáp ứng điều trị và khả năng dung nạp.
• Metformin giải phóng kéo dài: Một số chế phẩm có liều khởi đầu 500 mg, uống 1 lần/ngày cùng bữa tối, liều có thể được điều chỉnh tăng dần theo chỉ định, tối đa thường 2.000 mg/ngày đối với chế phẩm được đề cập trong hướng dẫn này.
• Cách uống: Nuốt nguyên viên với nước. Với viên giải phóng kéo dài, không nghiền, bẻ hoặc nhai viên thuốc vì có thể ảnh hưởng đến đặc tính giải phóng của thuốc.
• Khi quên liều: Nếu gần đến thời điểm uống liều tiếp theo, bỏ qua liều đã quên và dùng liều kế tiếp như lịch thông thường, không uống gấp đôi liều để bù.
• Lưu ý về chức năng thận: Cần đánh giá chức năng thận trước và trong quá trình điều trị. Với một số chế phẩm metformin giải phóng kéo dài, không sử dụng khi eGFR dưới 30 mL/phút/1,73 m² và không khuyến cáo bắt đầu điều trị khi eGFR 30 – 45 mL/phút/1,73 m².

Lưu ý: Liều dùng cụ thể phụ thuộc vào loại metformin, tình trạng sức khỏe, chức năng thận và mức kiểm soát đường huyết. Người bệnh không nên tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc mà cần thực hiện theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ.

Tác dụng phụ khi dùng metformin

Metformin thường được dung nạp tốt, tuy nhiên một số người có thể gặp tác dụng phụ, đặc biệt trong thời gian đầu điều trị. Các biểu hiện thường gặp chủ yếu liên quan đến đường tiêu hóa và thường giảm dần khi cơ thể thích nghi với thuốc như:

• Buồn nôn, nôn: Có thể xuất hiện khi mới bắt đầu dùng thuốc.
• Tiêu chảy: Đây là một trong những tác dụng phụ thường gặp của metformin.
• Đau bụng, đầy hơi, khó tiêu: Có thể gây cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa.
• Chán ăn hoặc thay đổi vị giác: Một số người có thể cảm thấy ăn không ngon hoặc có vị kim loại trong miệng.
• Thiếu vitamin B12: Sử dụng metformin lâu dài có thể làm giảm nồng độ vitamin B12, do đó có thể cần theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.
• Hạ đường huyết: Metformin đơn độc thường ít gây hạ đường huyết, nhưng nguy cơ có thể tăng khi dùng cùng insulin hoặc một số thuốc điều trị đái tháo đường khác.
• Nhiễm toan lactic: Đây là tác dụng phụ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng. Nguy cơ cao hơn ở một số người có suy giảm chức năng thận, bệnh lý gây thiếu oxy, uống nhiều rượu hoặc một số yếu tố nguy cơ khác.

Lưu ý: Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường nghiêm trọng như khó thở, đau bụng, nôn nhiều, mệt lả hoặc buồn ngủ bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế ngay. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều metformin nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Những lưu ý khi sử dụng metformin

Để đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế các rủi ro không mong muốn, người bệnh cần sử dụng metformin đúng theo chỉ định của bác sĩ và lưu ý sau:

• Kiểm tra chức năng thận trước khi bắt đầu điều trị và theo dõi định kỳ trong quá trình sử dụng. Metformin chống chỉ định khi eGFR dưới 30 mL/phút/1,73 m².
• Không tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Hạn chế uống nhiều rượu bia vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm toan lactic khi dùng metformin.
• Thông báo cho bác sĩ trước khi chụp X-quang hoặc CT có sử dụng thuốc cản quang chứa iod vì trong một số trường hợp cần tạm ngừng metformin.
• Thông báo cho bác sĩ nếu chuẩn bị phẫu thuật hoặc phải nhịn ăn, hạn chế uống nước để được hướng dẫn sử dụng thuốc phù hợp.
• Người dùng metformin lâu dài nên được theo dõi nồng độ vitamin B12 theo chỉ định của bác sĩ.
• Thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả các thuốc, thực phẩm bổ sung đang sử dụng để hạn chế tương tác thuốc.
• Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như mệt mỏi nhiều, khó thở, đau bụng hoặc buồn ngủ bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Một số câu hỏi thường gặp về cách dùng metformin

Nên uống metformin trước hay sau ăn?

Metformin thường được uống cùng hoặc ngay sau bữa ăn để giảm nguy cơ gặp các tác dụng phụ trên đường tiêu hóa như buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy. Người bệnh nên dùng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ và thông tin trên nhãn thuốc.

Quên uống một liều metformin phải làm sao?

Nếu quên liều, người bệnh có thể uống ngay khi nhớ ra nếu chưa gần thời điểm dùng liều tiếp theo. Nếu đã gần đến liều kế tiếp, nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục uống theo lịch thông thường. Không uống gấp đôi liều để bù cho liều đã quên.

Có được tự ý tăng liều metformin không?

Không. Liều metformin cần được điều chỉnh dựa trên mức đường huyết, dạng thuốc, khả năng dung nạp và chức năng thận. Người bệnh không nên tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Đang dùng metformin có được uống rượu bia không?

Người bệnh nên hạn chế uống nhiều rượu bia khi sử dụng metformin vì rượu có thể làm tăng nguy cơ nhiễm toan lactic, đặc biệt khi đi kèm các yếu tố nguy cơ khác.

Nếu bị nôn ói hoặc tiêu chảy khi đang dùng metformin thì sao?

Nôn ói hoặc tiêu chảy có thể gây mất nước, từ đó làm tăng nguy cơ gặp biến chứng khi sử dụng metformin. Người bệnh nên liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn, đặc biệt nếu tình trạng kéo dài hoặc có dấu hiệu mất nước.

Kết luận

Nắm rõ cách dùng metformin giúp người bệnh sử dụng thuốc đúng cách và hạn chế các tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị. Người bệnh cần tuân thủ liều dùng, thời điểm uống và hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý thay đổi hoặc ngừng thuốc. Nếu cần tư vấn về cách sử dụng hoặc mua thuốc, khách hàng có thể ghé Nhà thuốc Vivita để được đội ngũ dược sĩ hỗ trợ và hướng dẫn phù hợp.